در طراحی موتورهای احتراق داخلی، واژه‌های اختصاری OHV و OHC را اغلب می‌شنویم. این عبارات به نوع چیدمان و محل قرارگیری میل‌بادامک (Camshaft) و سوپاپ‌ها اشاره دارند که تأثیر مستقیمی بر عملکرد، قدرت، مصرف سوخت و هزینه نگهداری موتور دارند.
در این مقاله، تفاوت‌های اساسی، مزایا و معایب هر یک را بررسی می‌کنیم.
میل‌بادامک (میل سوپاپ) چیست؟
میل‌بادامک (Camshaft) قطعه‌ای استوانه‌ای شکل است که روی آن برجستگی‌هایی به نام بادامک قرار دارد. وظیفه اصلی آن، باز و بسته کردن سوپاپ‌ها در زمان مشخص است. این قطعه در برخی موتورها درون بلوک سیلندر (پایین) و در برخی دیگر درون سرسیلندر (بالا) قرار می‌گیرد.
وظایف میل‌بادامک
باز و بسته کردن سوپاپ‌ها توسط بادامک‌ها و تایپت‌ها
به حرکت درآوردن پمپ بنزین (در موتورهای کاربراتوری)
به حرکت درآوردن دیستریبیوتور (دلکو) و پمپ روغن
انواع میل‌بادامک از نظر محل قرارگیری
سوپاپ چیست؟
سوپاپ (Valve) یک دریچه مکانیکی است که روی سیلندر قرار دارد و وظیفه کنترل ورود مخلوط سوخت و هوا به سیلندر و خروج گازهای احتراق را بر عهده دارد. عملکرد صحیح سوپاپ‌ها تأثیر مستقیم بر راندمان موتور دارد.
وظایف سوپاپ
موتور OHV چیست؟
OHV مخفف Over Head Valve (سوپاپ‌های سربار) است. در این موتورها، سوپاپ‌ها در سرسیلندر (بالای محفظه احتراق) قرار دارند، اما میل‌بادامک در داخل بلوک سیلندر (پایین موتور) جای گرفته است. نیروی میل‌بادامک از طریق میله‌های بلند (پوش‌راد) و بازوک‌ها (راکر آرم) به سوپاپ‌ها منتقل می‌شود. به این موتورها پوش‌راد نیز گفته می‌شود.
نکته: در ایران، موتور پیکان و وانت باردو از نوع OHV هستند. موتورهای GX270 هوندا نیز ساختار OHV دارند.
موتور OHC چیست؟
OHC مخفف Over Head Camshaft (میل‌بادامک سربار) است. در این موتورها، هم سوپاپ‌ها و هم میل‌بادامک در سرسیلندر قرار دارند. به دلیل حذف میله‌های بلند (پوش‌راد)، اصطکاک کمتری داشته و دقت زمان‌بندی سوپاپ‌ها بالاتر است.
انواع سیستم OHC:
نمونه خودروها در ایران:
جدول مقایسه موتورهای OHV و OHC
مزایا و معایب موتورهای OHV
مزایا:
معایب:مزایا و معایب موتورهای OHC
مزایا:
معایب:جمع‌بندی و نتیجه‌گیری
موتور OHV (سوپاپ سربار با میل‌بادامک پایین) طراحی ساده‌تر، هزینه کمتر و عمر بالایی دارد، اما در دور بالا عملکرد ضعیفی داشته و مصرف سوخت بیشتری دارد. مناسب برای موتورهای قدیمی، خودروهای کلاسیک و موتورهای صنعتی کوچک.
موتور OHC (میل‌بادامک سربار) با دقت بیشتر در زمان‌بندی سوپاپ‌ها، امکان دستیابی به دور موتور بالاتر، قدرت بیشتر و مصرف سوخت کمتر را فراهم می‌کند. نوع DOHC آن با ۴ سوپاپ در هر سیلندر، استاندارد خودروهای مدرن است.
در خودروهای امروزی، موتورهای DOHC به دلیل بازدهی بالا و آلایندگی کمتر، جایگزین OHV شده‌اند، هرچند OHV هنوز در برخی موتورهای کوچک صنعتی و خودروهای خاص (به دلیل سادگی و هزینه پایین) استفاده می‌شود.
برای دریافت مشاوره تخصصی در مورد انواع موتورها و انتخاب مناسب، با کارشناسان آبادیزل تماس بگیرید.
